Басты мәзірді ашу

IV Мұстафа (осм. مصطفى رابع‎ — Mustafâ-i râbi'; 8 қыркүйек 177916 қараша 1808) — Османлы мемлекетінің 29-шы сұлтаны, Ислам халифатының 94-ші халифі.

IV Мұстафа
осм. مصطفى رابع‎ — Mustafâ-i râbi'
Мүміндер әмірі
Екі киелі қаланың қызметкері
IV Мұстафа
Лауазымы
Ту
Османлы мемлекетінің 29-шы сұлтаны
Ислам халифатының 94-ші халифі
29 мамыр 1807 — 28 шілде 1808
(Лақап аты Телі IV Мұстафа)
Ізашары III Сәлім
Ізбасары II Махмұт
Өмірбаяны
Діні Ислам
Дүниеге келуі 8 қыркүйек 1779(1779-09-08)
Константинополь, Османлы мемлекеті
Қайтыс болуы 16 қараша 1808(1808-11-16) (29 жас)
Константинополь, Османлы мемлекеті
Жерленді I Әбділхамит мазары, Ыстамбұл
Династия Османлы әулеті
Әкесі I Әбділхамит
Анасы Нүкхетседа сұлтан
Жұбайы Шәукінұр сұлтан
Ділпәзір сұлтан
Сеяре сұлтан
Пәйдікіл сұлтан
Балалары Есма сұлтан
Қолтаңбасы Қолтаңбасы

ӨмірбаяныӨңдеу

 
Тақта отырған Телі IV Мұстафа

IV Мұстафа 1779 жылы османлы елордасы Константиниеде османлы сұлтаны I Әбділхамит шаңырағында дүниеге келді.

Ағасы III Сәлім тақтан тайдырылған соң, IV Мұстафа бұрынғы сұлтанның жаңартпаларын, соның ішінде "Низами Джедид" атты әскери жаңартулар жиынтығын жойды және көтерілісшілердің басшысы Қабақшы Мұстафа пашаны садрағзам етіп тағайындады.

Ресейліктерге қарсы соғыс өз жалғасын тапты. Шанаққала бұғазындағы оқшаулауды бұзу әрекетін жасаған Османлы флоты Афон теңіз шайқасында Ресей флотынан жеңілді. 1807 жылдың тамызында бітім шарт жасалды. Бітім шартқа сәйкес Ресей Молдова және Валахия елдерін жаулауды жалғастыруға рұқсат алды.

1808 жылы Әлемдар Мұстафа паша өзіне адал жауынгерлермен Константинопольге жорық жасап, III Сәлімді қайтадан таққа отырғызуға ниеттенді. IV Мұстафа жақтаушылары Әлемдар Мұстафа пашаға күшті қарсылық таныта алмады. Шайқас кезінде IV Мұстафа өз ағасы III Сәлімді және өз інісі Махмұт шаһзаданы (келешектегі II Махмұт) өлім жазасына кесуді бұйырды. Алайда соңғысын баскесерлер таба алмады. Топқапы сарайына басып кірген Әлемдар Мұстафа паша IV Мұстафаны қамап, III Сәлімді құтқаруға үлгермегендіктен, Махмұт шаһзаданы тауып алып, оны таққа отырғызды.

АжалыӨңдеу

1808 жылдың 16 қарашасында IV Мұстафаны таққа қайтадан отырғызуға ниеттенген жаңа шеріктер II Махмұтқа қарсы көтеріліс жасады. Бірақ II Махмұт сол кезде IV Мұстафаны өлім жазасына кесуді үлгерді.

СадрағзамдарыӨңдеу